De kaart ligt open. De pen ligt ernaast. En jij zit daar al tien minuten naar te staren.
Je weet precies wat er aan de hand is... Je vriendin is ziek. Je collega is zijn baan kwijt. De buurvrouw heeft haar moeder verloren. Je wilt iets zeggen, want zwijgen voelt fout. Maar alles wat je opschrijft klinkt als iemand anders.
Ik ken dat gevoel. En ik ben erachter gekomen dat het meestal niet ligt aan een tekort aan woorden. Het ligt aan een verkeerde opdracht die we onszelf (of ik mezelf in ieder geval) geven.
Je hoeft het niet op te lossen
Een kaart hoeft niets goed te maken.
We denken vaak dat we met een kaart iets moeten repareren. Het verdriet iets lichter maken. Er een positieve draai aan geven. Dus schrijven we dingen als "alles komt goed" of "je bent zo sterk", en precies daar gaat het mis. Want de ander weet ook dat het niet goed komt of zit. Nog niet, in elk geval.
De kaart heeft maar één taak. Laten zien dat je het gezien hebt.
Dat is alles.
De zinnen die je beter kunt overslaan
Ik ben geen kaartenpolitie en iedere kaart is beter dan geen kaart. Maar een paar zinnen doen structureel het tegenovergestelde van wat je bedoelt:
- 'Heel veel sterkte in deze moeilijke periode.' Correct, keurig, en volstrekt inwisselbaar. Dit is de zin van iemand die de kaart wil dichtdoen.
- 'Alles gebeurt met een reden.' Nee. Sommige dingen gebeuren gewoon en ze zijn rot.
- 'Ik weet precies hoe je je voelt.' Dat weet je niet. En op dit moment gaat het even niet over jou.
- 'Laat het maar weten als ik iets kan doen.' Goed bedoeld, maar je legt de vraag terug bij degene die al geen energie heeft.
- 'Hou je haaks!' Aanmoediging voor een wedstrijd die niemand vrijwillig loopt.
Wat deze zinnen gemeen hebben: ze halen de scherpe randjes eraf. En juist die randjes zijn waar de ander zit.
Wat wel werkt
Vijf dingen, en ze zijn allemaal makkelijker dan wat je nu aan het proberen bent.
Noem het gewoon bij naam. Schrijf 'wat een rotbericht' in plaats van 'deze omstandigheden'. Vage taal voelt als afstand. De ander merkt dat je het woord niet durft op te schrijven.
Hou het kort. Drie eerlijke regels landen harder dan een half A4 vol goede bedoelingen. Bij een lange tekst voelt de lezer de moeite. Bij een korte voelt hij jou.
Zeg wat je gaat dóen, niet wat de ander kan vragen. Niet: laat maar weten als ik kan helpen. Wel: ik bel je zondag. Of: ik zet donderdag soep voor de deur, je hoeft niet open te doen.
Zeg desnoods dat je het niet weet. 'Ik weet niet wat ik moet schrijven, maar ik denk aan je' is een van de eerlijkste dingen die je op een kaart kunt zetten. Toegeven dat je met je mond vol tanden staat, is geen zwakte. Het is precies wat er aan de hand is.
Stuur hem, ook als je te laat bent. Twee weken te laat is nog altijd oneindig veel meer dan nooit. En je hoeft je niet uitgebreid te verontschuldigen voor je timing - dan gaat de kaart alsnog over jou. Eén zin is genoeg, daarna weer over de ander.
Een paar openingszinnen die je mag overnemen
Bij ziekte of slecht nieuws
Ik schrik hiervan. Ik denk aan je.
Ik weet even niks zinnigs. Ik denk de hele week al aan je.
Bij overlijden
Wat een verlies. Ik denk aan jullie.
Ik ken niemand die hier de goede woorden voor heeft. Ik stuur toch iets.
Bij een scheiding of liefdesverdriet
Wat rot voor je. En wat een rotmoment om het ook nog te moeten uitleggen aan iedereen.
Je hoeft nu nog niet te weten hoe het verder moet.
Bij een baan die verdween
Onterecht. Rot. Ik denk aan je.
Bij twijfel, altijd bruikbaar
Ik denk aan je. Meer heb ik even niet.
Waarom ik hier zo lang over nagedacht heb
Ik heb jarenlang gezocht naar een kaart die klonk zoals ik praat. Alles was óf confetti óf 'heel veel sterkte in deze moeilijke periode'.
Nooit gewoon: shit, sterkte.
Dus ben ik ze zelf gaan maken. Typografische kaarten, geen illustratie, hooguit drie regels. Ze lossen niets op. Ze doen alsof je even naast iemand gaat zitten en niets bijzonders zegt.
De kaarten heten Hardop denken. Als je zelf even geen woorden hebt, staan ze al op de kaart.
Lees ook: wat zeg je tegen iemand die ziek is - en welke zes zinnen je beter kunt overslaan.
